Gastronomia

Uharteko gastronomia bere eta Iruñerriko produktuen ontasuna lekuko da. Uharteko lekaleen eta barazkien kalitateak gastronomia berezia finkatu du, baina, Nafarroako sukaldaritzan bezala,ezaugarri nagusia lehengaien kalitate bikaina da.

Aipagarriak dira ajoarrieroa -bakailau, baratxuri, tomate eta piperrez egina-, uhartearrek hainbeste gogoko duten kalderetea, txilindrona -bildots haragiz egina- eta hestebetea, azken hau gure produktu gastronomiko estimatuena.

Arrautzez eginiko hestebetea edo “odolki begetala” familia guztiak eginiko produktu tradizionala izan da eta herriko jaietan gure otorduen oinarri. Gaur egun, Uharteko harategietan jarraitzen dute era tradizionalera egiten, eta lortzen duten kalitate eta zapore bikaina Nafarroako estimatuena izatera eraman du.

Tipula izan da gure sukaldaritzaren ezinbesteko produktua eta Uharten ematen zen barietate zabalari esker tuberkulu arrakastatsuan bihurtu zuen, Uharteko jentilizio izatera bihurtzeraino: tipulazorroak.

Aipagarria da Uharteko sukaldaritzari buruz dagoen balorazio positiboa, gure hiribilduan haien jardera garatzen duten erretegien kalitateari esker dela.

TRIPOTXA EGITEKO ERREZETA

OSAGAIAK ETA KANTITATEA:

  • 12 arrautza.
  • 200 gramo txerri-urdai freskoa.
  • 200 gramo arroza.
  • 125 gramo bildots-gantza (ahal bada giltzurrunaldekoa).
  • 80 gramo tipula.
  • 4 azafrai papertxo.
  • kanela txotx puska bat.
  • gatza.
  • perrexil adartxo bat.
  • egiteko eta egosteko: hestea, soka eta ura.

PRESTAKETA:

Makinatxotik pasatzen dira urdaia eta gantza, biak batera. Tipula, perrexila eta baratxuria pikatzen dira bereiz, eta urdaiarekin eta gantzarekin nahasi. Ontzi batean jartzen da arroza egosten, arroz naurri baterako bi ur neurri proportzioan. Azafraia xigortzen da eta ondoren xehatu, gainerako osagaiekin elkartu eta arrozari erantsi, behin ura kentu eta epeltzean. Gainerako osagaiak eransten dira, ongi txikituak, eta pasta ongi oratua dagoenean arrautzak irabiatu eta ongi nahasi, eskuz dena oratuz. Gatza bota, norberarem gustura. Hesteak betetzen dira, ez erabat egosterakoen leher ez daitezen, eta egosten jartzen dira, irakiten utzi gabe. Ordu erdiz egosten utziko da eta tarteka pintxatuko dugu gatzatu den ikusteko. Behin egosita, zapi baten gainean utziko ditugu hozten.

TRIPOTXA TOMATEAREKIN:

Saltsa bat prestatzen da tipula xehetuarekin, baratxuri-ale bat eta urdaiazpiko txikituarekin. Jarraian, tomate birrindua botatzen da, azukre eta gatz pixka batekin. Su motelean egosten jartzen da. Tripotxa xerretan ebaki, hestea kontu handiz kendu ondoren, frijitu eta tomate saltsara bota. Ordu laurden bat egosten utzi eta bero zerbitzaten da.

TXURI ETA BELTZ:

Heltzean olioa jarri. Olioa bero-beroa dagoenean baratxuri-ale xehetua bota. Gorritzean bota tipula xehetua eta piper berdeak, eta pixka bat egiten denean urdaiazpikoa eta txorizoa bota. Olioztatu ondoren pikatxa bota.

Pikatxa bildotsaren odola da, baina nahiz eta harategietan egosita topatu, berriz irakinaldi bat ematea komeni da bigunagoa eta mamitsuagoa gelditzeko. Behin pikatxarekin batera olioztatu ondoren, tomate birrindua botatzen da, azukre eta gatz pixka batekin. Dena egosita dagoenean, gainean jarriko ditugu tripotxa-xerra frijituak. Bukatzeko, almaiza batean txikituko dugu intxaur muskatu pixka bat eta perrexila, salda pixka batekin, gainetik botatzeko.